سال‌ها توقف، کمبود اعتبار و مناقصه‌های نافرجام، سد «زیبامحمد» را به یکی از پروژه‌های نیمه‌تمام لرستان تبدیل کرده بود؛ اما اکنون با آغاز دوباره عملیات اجرایی، این طرح بار دیگر به کانون امید کشاورزان منطقه ازنا سگوند برای دستیابی به آب پایدار و رونق تولید بازگشته است.
رضا جابری - پایگاه خبری تحلیلی فصل آبان:
برای مردم روستاهای ازنا سگوند، آب فقط یک نیاز روزمره نیست؛ پایه اصلی تولید، اشتغال و ماندگاری زندگی در روستاهاست. سال‌ها خشکسالی، کاهش بارندگی و افت منابع آب زیرزمینی، کشاورزی این منطقه را بیش از هر زمان دیگری به یک منبع مطمئن آب وابسته کرده است. در چنین شرایطی، سد «زیبامحمد» تنها یک پروژه عمرانی نیست؛ بلکه زیرساختی است که می‌تواند آینده کشاورزی بخش مرکزی خرم‌آباد را متحول کند.
این پروژه که مطالعات آن از اواخر دهه ۱۳۸۰ آغاز شد، سال‌ها به دلیل کمبود اعتبارات و توقف‌های مکرر از برنامه‌های توسعه‌ای استان عقب ماند، اما اکنون با انعقاد قرارداد اجرایی و آغاز دوباره فعالیت کارگاه، وارد مرحله تازه‌ای از اجرا شده است.
سد «زیبامحمد» با هدف تأمین آب پایدار اراضی کشاورزی طراحی شده و برخلاف برخی سدهای دیگر، مأموریتی در حوزه تأمین آب شرب یا تولید برق ندارد. بر اساس برنامه‌ریزی‌ها، با بهره‌برداری از این طرح، حدود دو هزار و ۴۰۰ هکتار از اراضی پایین‌دست منطقه ازنا سگوند زیر پوشش شبکه آبیاری قرار خواهد گرفت؛ اقدامی که می‌تواند وابستگی کشاورزان به بارندگی را کاهش داده و بهره‌وری تولید را افزایش دهد.
علیرضا کاکاوند، مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای لرستان، علت اصلی تأخیر طولانی این پروژه را نبود منابع مالی پایدار عنوان کرده و گفته است که سد «زیبامحمد» در گذشته دو بار تا مرحله مناقصه پیش رفت، اما هر دو بار به دلیل کمبود اعتبار متوقف شد. به گفته وی، با انعقاد قرارداد ۸۵۰ میلیارد تومانی اجرای پروژه در اواخر سال ۱۴۰۴، عملیات اجرایی دوباره آغاز شده و اکنون کارگاه فعال است.
این سد از نوع سنگ‌ریزه‌ای با هسته رسی است و با ارتفاع ۴۵ متر، طول تاج ۴۱۱ متر و حجم مخزن حدود ۱۱ میلیون مترمکعب، در فاصله ۴۲ کیلومتری خرم‌آباد احداث می‌شود. تمام ظرفیت مخزن نیز برای تأمین آب کشاورزی اختصاص خواهد یافت.
در کنار آثار بخش کشاورزی، مسئولان از ایجاد فرصت‌های شغلی مستقیم و غیرمستقیم در دوران ساخت و پس از بهره‌برداری نیز به عنوان یکی از دستاوردهای مهم این پروژه یاد می‌کنند. با این حال، کمبود اعتبارات و تعیین تکلیف اراضی معارض، همچنان از مهم‌ترین چالش‌های پیش روی اجرای طرح محسوب می‌شود.
نمایندگان مردم خرم‌آباد و چگنی در مجلس نیز بر تسریع روند اجرای پروژه تأکید دارند. به گفته آنان، تاکنون ۱۰۰ میلیارد تومان از محل اعتبارات در اختیار نمایندگان برای پیشبرد عملیات اجرایی اختصاص یافته و در صورت استمرار تأمین منابع مالی، امکان آبگیری سد تا پایان سال ۱۴۰۷ و بهره‌برداری کامل آن تا پایان سال ۱۴۰۸ وجود دارد.
سد «زیبامحمد» امروز بیش از آنکه یک پروژه عمرانی باشد، نماد امید کشاورزان منطقه به آینده‌ای با آب پایدار است. آینده‌ای که تحقق آن، علاوه بر تکمیل سازه، به استمرار تأمین اعتبار، رفع موانع اجرایی و تکمیل شبکه‌های آبیاری وابسته خواهد بود. اگر این مسیر بدون وقفه ادامه یابد، «زیبامحمد» می‌تواند به یکی از مهم‌ترین زیرساخت‌های توسعه کشاورزی و اقتصاد روستایی در مرکز لرستان تبدیل شود.